سال بعد هنگامى كه آمادهء رفتن به « مكّه » شدند ، از اين خائف بودند كه مشركان به وعدهء خود وفا نكنند ، و مانع شوند ، و جنگى به وقوع بپيوندد ، و در صورت وقوع حادثه يا جنگ ، پيامبر از مقاتله در ماه حرام ناراحت بود ، كه آيهء فوق در اين مورد نازل شد ، و دستور داد : اگر دشمن نبرد را شروع كند شما هم در برابر او به مبارزه برخيزيد . « 1 » به نظر مىرسد شأن نزول اوّل ، مناسب آيهء اوّل ، و شأن نزول دوم مناسب آيات بعد است ، ولى به هر حال مفهوم آيات دلالت دارد كه همه با هم ، يا با فاصلهء كمى نازل شده . * * * ( ( 200 ) ) فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا وَ ما لَهُ فِى الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ و هنگامى كه مناسك ( حج ) خود را انجام داديد ، خدا را ياد كنيد ، همانند يادآورى از پدرانتان ( آن گونه كه رسم آن زمان بود ) بلكه از آن هم بيشتر ! ( در اين مراسم ، مردم دو گروه‌اند : ) بعضى از مردم مىگويند : « خداوندا ! به ما در دنيا ، ( نيكى ) عطا كن » ! ولى درآخرت ، بهره‌اى ندارند . شأن نزول : ياد خدا به جاى تفاخر بر گذشته در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم : در ايّام جاهليّت هنگامى كه از مراسم حج فارغ مىشدند ، در آنجا اجتماع مىكردند و افتخارات ( موهومى را براى ) نياكان خود را بر مىشمردند ، و از ايّام گذشتهء آنها و جود و بخشش فراوانشان ياد مىكردند .

--> ( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث . در تفاسير ديگر نيز اشاراتى به اين شأن نزول‌ها ديده مىشود ( « بحار الانوار » ، ج 20 ، ص 319 ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 2 ، ص 347 ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير رازى » ، ج 5 ، ص 287 ، ذيل آيهء مورد بحث ) .